AVM Sektörü Mekanik Tesisat Sistemleri
Alışveriş merkezleri; mağazalar, ortak dolaşım alanları, yeme-içme bölümleri, sinema ve eğlence alanları, otoparklar, teknik hacimler ve farklı kullanım yoğunluklarına sahip çok sayıda bağımsız bölümün aynı yapı içerisinde bulunduğu kompleks yapılardır. Bu nedenle AVM mekanik tesisat sistemlerinin; iç hava kalitesi, termal konfor, enerji verimliliği, yangın güvenliği, işletme sürekliliği ve bağımsız kiracı alanlarının kontrol ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek tasarlanması gerekir.
ASROYAL Mekanik İnşaat Taahhüt A.Ş.; alışveriş merkezlerinde merkezi havalandırma, ısıtma, soğutma, yangın tesisatı, duman kontrolü, sıhhi tesisat ve bina otomasyonu sistemleri için proje, ekipman seçimi, uygulama, devreye alma, renovasyon ve kapasite artırımı çözümleri sunar.
AVM’lerde Merkezi Havalandırma Sistemleri
AVM’lerde merkezi havalandırma sistemi; mağazalar, koridorlar, atriumlar, food court alanları ve diğer ortak mahaller için gerekli taze havanın sağlanması ve kirli havanın kontrollü biçimde uzaklaştırılması amacıyla kullanılır. Sistem tasarımında kullanım yoğunluğu, insan sayısı, mahalin fonksiyonu, iç hava kalitesi, ısı yükleri ve işletme saatleri dikkate alınır.
Klima santralleri; taze hava, dönüş havası, filtreleme, ısıtma ve soğutma serpantinleri, fanlar ve gerektiğinde ısı geri kazanım ekipmanlarıyla merkezi havalandırmanın temel ekipmanlarıdır. Değişken hava debili sistemler, frekans kontrollü fanlar ve otomasyon senaryoları sayesinde farklı yoğunluklardaki alanlara ihtiyaca göre hava sağlanabilir. Otoparklarda ise araç egzoz gazlarının uzaklaştırılması için mekanik egzoz, jet fan ve gerektiğinde duman tahliye sistemleri uygulanabilir.
AVM’lerde Soğutma Sistemleri
Alışveriş merkezlerinde soğutma sistemi seçimi; yapının büyüklüğüne, kiracı yapısına, eş zamanlı kullanım oranına, iklim şartlarına ve enerji hedeflerine göre yapılır. Merkezi veya bağımsız çözümler uygulanabilir. Chiller, fan coil, klima santrali, su kaynaklı ısı pompası (Water Source Heat Pump) ve VRF sistemleri AVM projelerinde kullanılan başlıca seçenekler arasındadır.
Chiller Sistemleri
Büyük ve orta ölçekli alışveriş merkezlerinde merkezi soğutma üretimi için chiller sistemleri yaygın olarak kullanılabilir. Chiller tarafından üretilen soğuk su; pompalar aracılığıyla klima santrallerine, fan coil ünitelerine ve diğer soğutma serpantinlerine dağıtılır.
Hava soğutmalı veya su soğutmalı chiller seçimi; kapasite, iklim, makine dairesi koşulları, kule kullanımı, su tüketimi, enerji verimliliği ve bakım gereksinimleri dikkate alınarak yapılır. Değişken debili pompa sistemleri ve uygun otomasyon stratejileriyle kısmi yüklerde enerji tüketimi azaltılabilir.
Fan Coil Sistemleri
Fan coil üniteleri; mağazalar, ofisler, restoranlar ve ortak alanlarda mahal bazlı sıcaklık kontrolü sağlamak amacıyla kullanılabilir. Merkezi chiller ve sıcak su sistemleriyle iki borulu veya dört borulu olarak tasarlanabilir.
Dört borulu sistemler, farklı cephe ve kullanım koşullarındaki mahallerde aynı dönemde ısıtma ve soğutma ihtiyacı oluşabilen AVM’lerde daha esnek bir işletme sağlar. Fan coil sistemi taze hava ihtiyacını tek başına karşılamadığından, gerekli dış hava merkezi klima santrali veya taze hava santrali üzerinden sağlanır.
Klima Santrali ile Soğutma ve İklimlendirme
Klima santralleri AVM’lerde hem merkezi havalandırmanın hem de iklimlendirmenin önemli bir parçasıdır. Soğutma serpantinlerine chillerden gelen soğuk su beslenerek hava soğutulabilir ve gerekli durumlarda nem kontrolü yapılabilir.
Büyük ortak alanlarda klima santrali ve kanal sistemi üzerinden doğrudan iklimlendirme uygulanabileceği gibi, klima santrali yalnızca taze hava ihtiyacını karşılayıp mahal yükleri fan coil, VRF veya su kaynaklı ısı pompası sistemleriyle karşılanabilir. Sistem seçimi proje gereksinimlerine göre belirlenir.
Su Kaynaklı Isı Pompası (Water Source Heat Pump) Sistemleri
Su kaynaklı ısı pompası sistemlerinde bağımsız cihazlar ortak bir su devresine bağlanır ve her mahal ihtiyacına göre ısıtma veya soğutma yapabilir. Özellikle farklı cephelerde ve farklı kullanım yoğunluklarında aynı anda ısıtma ve soğutma ihtiyacının oluşabildiği AVM projelerinde esnek bir çözüm sunar.
Ortak su devresindeki enerji dengesi; soğutma kulesi, kazan veya uygun bir merkezi ısı kaynağıyla desteklenebilir. Isı geri kazanım potansiyeli, bağımsız kiracı kontrolü ve enerji ölçümüne uygunluğu bu sistemin önemli avantajları arasındadır.
VRF Sistemleri
VRF sistemleri; mağazalar, ofisler, restoranlar ve bağımsız kiracı alanlarında zon bazlı kontrol sağlamak amacıyla kullanılabilir. Değişken soğutucu akışkan debisi sayesinde kısmi yüklerde kapasite ihtiyacına uyum sağlayabilir.
Isı geri kazanımlı VRF sistemleri, proje ve üretici sistem sınırları uygun olduğunda farklı mahallerde eş zamanlı ısıtma ve soğutmaya imkân verebilir. Borulama mesafeleri, dış ünite yerleşimi, taze hava ihtiyacı, drenaj, otomasyon entegrasyonu ve soğutucu akışkanla ilgili güvenlik şartları proje aşamasında birlikte değerlendirilmelidir.
AVM’lerde Isıtma Sistemleri
AVM’lerde ısıtma; merkezi sıcak su sistemleri, sıcak su kalorifer kazanları, ısı pompaları, su kaynaklı ısı pompaları ve uygun projelerde VRF sistemleriyle sağlanabilir. Sistem seçimi dış hava tasarım sıcaklığı, bina kabuğu, kullanım saatleri, mahal zonlaması, ilk yatırım ve işletme maliyetleri dikkate alınarak yapılır.
Sıcak Su Kalorifer Kazanı Sistemleri
Yoğuşmalı sıcak su kalorifer kazanları, AVM’lerde merkezi ısıtma suyu üretmek amacıyla kullanılabilir. Üretilen sıcak su; pompalar aracılığıyla klima santrali ısıtma serpantinlerine, fan coil ünitelerine ve diğer ısıtıcı ekipmanlara dağıtılır.
Kazanların kaskad olarak tasarlanması, düşük yüklerde daha kontrollü kapasite yönetimi sağlayabilir. Hidrolik dengeleme, uygun pompa seçimi, genleşme sistemi, hava ayırıcı, tortu tutucu ve otomasyon kontrolü sistemin verimli ve güvenilir çalışması açısından önemlidir.
Heat Pump – Isı Pompası Sistemleri
Hava kaynaklı veya uygun projelerde su kaynaklı ısı pompaları, AVM’lerde ısıtma ve soğutma üretimi için değerlendirilebilir. Isı pompaları özellikle düşük sıcaklıklı sıcak su sistemleriyle birlikte yüksek verimlilik sağlayabilir ve fosil yakıt kullanımının azaltılmasına katkıda bulunabilir.
Isı pompası kapasitesi belirlenirken dış hava koşulları, su rejimi, kısmi yük performansı, defrost ihtiyacı, yedekleme senaryosu ve elektrik altyapısı birlikte değerlendirilmelidir.
Su Kaynaklı Isı Pompası ile Isıtma
Water Source Heat Pump sistemlerinde mağaza veya zonlara hizmet veren cihazlar ortak su devresinden enerji alarak ısıtma yapabilir. Aynı sistem içerisinde bazı mahaller soğutma yaparken açığa çıkan ısının, uygun çalışma koşullarında ısıtma ihtiyacı bulunan diğer mahallerde değerlendirilmesi mümkün olabilir.
Bu yaklaşım özellikle iç zonlarla dış cephe zonları arasında farklı yüklerin bulunduğu büyük ticari yapılarda enerji verimliliği açısından avantaj sağlayabilir.
AVM’lerde Yangın Güvenliği ve Duman Kontrol Sistemleri
Alışveriş merkezlerinde yangın güvenliği; yüksek insan yoğunluğu ve çok sayıda farklı kullanım alanı nedeniyle mekanik tesisat tasarımının en kritik başlıklarından biridir. Yangın suyu depoları, yangın pompaları, sprinkler sistemleri, yangın dolapları, hidrant sistemleri ve gerekli mahallerde özel söndürme sistemleri ilgili proje kriterleri ve yürürlükteki mevzuata göre tasarlanır.
Duman kontrol sistemleri; kaçış yollarının korunması ve tahliyenin desteklenmesi amacıyla duman tahliye fanları, basınçlandırma fanları, yangın/duman damperleri ve otomasyon senaryolarıyla birlikte ele alınır. Merdiven kovaları ve gerekli kaçış hacimlerinde basınçlandırma; atrium, otopark ve büyük hacimlerde ise projeye göre mekanik veya doğal duman tahliyesi uygulanabilir.
Yangın algılama sistemi ile mekanik sistemlerin senaryolu çalışması önemlidir. Yangın anında ilgili klima santrallerinin durdurulması veya yangın senaryosuna geçirilmesi, damperlerin konumlandırılması, duman tahliye ve basınçlandırma fanlarının devreye alınması otomasyon üzerinden koordine edilir.
Bina Otomasyonu ve Enerji Yönetimi
AVM’lerde chiller, kazan, ısı pompası, klima santrali, fan coil, pompalar, fanlar ve diğer mekanik ekipmanlar bina otomasyon sistemi üzerinden izlenebilir ve kontrol edilebilir. Sıcaklık, nem, basınç, hava kalitesi, enerji tüketimi ve ekipman çalışma durumlarının merkezi olarak takip edilmesi işletme sürekliliğini destekler.
Zaman programları, değişken debi kontrolü, kısmi yük optimizasyonu, ısı geri kazanımı ve enerji sayaçlarının izlenmesi sayesinde işletme maliyetleri azaltılabilir. Kiracı alanlarının enerji tüketimlerinin ayrı ölçülmesi de AVM işletmesi açısından önemli bir yönetim aracıdır.
ASROYAL Mekanik İnşaat Taahhüt A.Ş.
ASROYAL; alışveriş merkezleri için merkezi havalandırma, chiller, fan coil, klima santrali, VRF, heat pump, su kaynaklı ısı pompası, sıcak su kazanı, yangın tesisatı, duman kontrolü ve bina otomasyonu sistemlerinde proje ve uygulama çözümleri sunar.
Yeni AVM projelerinin yanı sıra mevcut alışveriş merkezlerinde mekanik sistem renovasyonu, kapasite artırımı, enerji verimliliği iyileştirmeleri, cihaz değişimleri ve işletme optimizasyonu çalışmaları gerçekleştirilebilir.